Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu yıl “Bilinç Platformu” adı verilen yapay zeka destekli bir dijital denetim sistemini hayata geçirmeyi planlıyor. 150’den fazla senaryo ile mükellefleri ve ticari ortaklarını detaylı bir şekilde izleyerek vergi idaresinin denetim süreçlerini güçlendirecek olan bu sistem, özellikle küçük esnaf ve dolaylı vergilerle zor durumda olan bireyler için büyük bir değişim yaratacak.
Yeni dijital uygulama, Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından geliştirilen ve mükelleflerin mali risklerini önceden belirlemesine olanak tanıyacak. Yapay zeka teknolojisinin kullanıldığı bu platform sayesinde, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf ve rehberlik edici bir iletişim modeli oluşturulması hedefleniyor. VDK, saptadığı vergisel risk faktörlerini doğrudan mükelleflerle paylaşarak, ceza veya resmi denetim öncesinde işletmelerin risk durumunu değerlendirmelerine yardımcı olacak.
Bilinç Platformu, başlangıç aşamasında 150’den fazla kurala dayalı vergi analizi gerçekleştirecek ve bu analizler sonucunda mükelleflerin vergisel risk durumları sayısal puanlar (risk skorları) ile ifade edilecek. Böylece, veri odaklı ve objektif bir değerlendirme imkanı sağlanacak. Yüksek risk puanı bulunan senaryolarda, mükelleflere sorunlarını gidermeleri için dijital rehberlik hizmeti sunulması da planlanıyor.
Ayrıca, 2024 yılında hayata geçirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi bu dijital platforma entegre edilecek. Bu sayede, nakit ve banka hareketleri üzerinden belirlenen tüm riskli işlemler doğrudan mükelleflerin bilgilerine ulaştırılacak ve kayıt dışı ekonomiyle mücadele için yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak.
Ticari ortakların da yapay zeka ile izleneceği bu sistemde, sahte belge kullanımı gibi önemli riskler de dikkate alınacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi aracılığıyla mükelleflerin ticari ilişkilerindeki riskler “karşı taraf riski” olarak değerlendirilecek. Mevcut denetim programlarının tamamını dijital ortama taşımayı amaçlayan bu sistem sayesinde, mükellefler için saha rehberliği yapmak üzere vergi müfettişleri de görevlendirilebilecek.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, vergi denetim süreçlerinde “denetim sonrası müdahale” yerine “denetim öncesi bilinçlendirme” anlayışını benimseyeceklerini belirtti. Şimşek, bu yaklaşım ile mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini artırmayı ve haklarını korumayı hedeflediklerini ifade etti. Bakan, “Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı ve erişilebilir bir sistem kurulmasını sağlayacak” dedi.
